Praca socjalna z rodziną

 

Dzieci trafiają do naszej placówki z różnych powodów: są umieszczane na krótki okres czasu - na prośbę rodziców, z interwencji policji. Najczęściej jednak są one umieszczane na podstawie postanowień Sądów Rodzinnych. Dzieje się tak wtedy, kiedy rodzina biologiczna zawiedzie, kiedy nie jest ona w stanie prawidłowo wywiązywać się ze swoich obowiązków względem dzieci.

Najczęstszymi problemami, z jakimi borykają się rodziny naszych wychowanków są: alkoholizm, przemoc w rodzinie, konflikty, utrata pracy czy choroba. Utarta pracy, brak perspektyw na przyszłość czasami pociąga za sobą dalszą marginalizację rodziny – zaleganie z opłatą czynszu, opłatą za media, kłopoty z zabezpieczeniem podstawowych potrzeb. Rodzice, często nie mogąc liczyć na pomoc najbliższej rodziny, nie potrafią poradzić sobie z tą sytuacją i sięgają po alkohol. Prowadzi to do zaniedbywania dzieci – stają się oni niewydolni wychowawczo.

            Według nas dziecku przysługuje niezbywalne prawo do wychowywania się w rodzinie, która zapewni mu miłość, bezpieczeństwo i pełną akceptację, dlatego też w przypadku, kiedy rodzina zawiedzie, należy zrobić wszystko, aby dziecko jak najkrócej przebywało w placówce i jak najszybciej wróciło pod opiekę rodziców. Zatem, priorytetową sprawą dla nas wszystkich jest intensywna praca z rodziną, pomoc tej rodzinie, aby mogła na nowo prawidłowo funkcjonować. Właśnie praca z rodziną należy do podstawowych obowiązków pracownika socjalnego zatrudnionego w placówce opiekuńczo – wychowawczej. I to właśnie on, wraz ze specjalistami zatrudnionymi w placówce, ma za zadanie opracować indywidualny „Plan pracy z rodziną” dla każdego wychowanka. Zaraz po umieszczeniu dziecka w naszej placówce zostaje sporządzona „Diagnoza wstępna” danej rodziny, w której zostaje wykazany główny problem występujący w domu rodzinnym wychowanka, jak i jego przyczyny. Niezwykle ważne jest to, aby rodzice sami uświadomili sobie, że w większości przypadków nie otoczenie, nie sąd, czy pracodawca jest winny tego, co się wydarzyło w tej rodzinie, ale oni sami ponoszą za to odpowiedzialność.

Następnie razem z rodzicami opracowuje się wspomniany wyżej „Plan pracy z rodziną”. Prowadzi się poradnictwo – określa się konkretne działania, jakie powinni podjąć rodzice, aby dzieci mogły wrócić do domu. Takimi działaniami może być np. zgoda na leczenie z nałogu alkoholowego w Poradni Uzależnień, terapia rodzinna w przypadku przemocy czy konfliktów w rodzinie, poszukiwanie i pozyskanie zatrudnienia, remont mieszkania, czy zmiana stylu życia.

Jednak najważniejszą kwestią jest wzbudzenie w rodzicach determinacji do działania. Czas pobytu małoletnich w placówce to czas, kiedy dzieci są zabezpieczone, zaś rodzice powinni zastanowić się, co jest dla nich najważniejsze: czy najważniejsze są dla nich dzieci i zrobią wszystko, aby je odzyskać? czy ważniejsze jest towarzystwo i alkohol?

Zdarza się, że umieszczenie dzieci w placówce jest traumatycznym przeżyciem dla rodziców. Fakt ten zmusza ich do przewartościowania swojego życia i zmian na lepsze – w kierunku stworzenia dzieciom takich warunków, aby mogły wychowywać się one w rodzinie biologicznej.

Jednak w przypadku, kiedy rodzice nie wykazują inicjatywy w kierunku zmiany swojego stylu życia, a wręcz pobyt dzieci w placówce traktują jako sytuację wygodną dla siebie, ponieważ mają świadomość tego, że dzieci są bezpieczne, a oni nie muszą się kłopotać o ich wychowanie czy zabezpieczenie im przyszłości – placówka stara się pozyskać rodzinę zaprzyjaźnioną lub występuje do Sądu z wnioskiem o pozbawienie władzy rodzicielskiej. Po uregulowaniu sytuacji prawnej dziecka jest ono zgłaszane do Ośrodka Adopcyjno – Opiekuńczego w celu znalezienia dla niego odpowiedniej rodziny adopcyjnej lub zastępczej.

Trzeba jednak wiedzieć, że największe szanse na umieszczenie w zastępczych formach rodzinnych mają dzieci małe i w wieku wczesnoszkolnym. Niestety, dzieci starsze najczęściej są skazane na pobyt w placówce do uzyskania pełnoletniości.

Reasumując, pracownik socjalny w naszej placówce jest odpowiedzialny za:

● rozpoznawanie środowiska rodzinnego wychowanków wspólnie z wychowawcą kierującym procesem wychowawczym dziecka i przedstawianie Zespołowi ds. Okresowej Oceny Sytuacji Dziecka jego wstępnej oceny w celu określenia prawdopodobieństwa powrotu do rodziny własnej,

● praca z rodzinami wychowanków placówki w ramach grupy wsparcia dla rodziców (wspólnie z psychologiem) w celu przygotowania powrotu dzieci do domu.

● utrzymywanie kontaktu i współpraca z instytucjami wspierającymi rodzinę wychowanka – MOPR, PCPR, PUP, UM, UP, UG, ZUS,

● inicjowanie działań niezbędnych do unormowania sytuacji rodziny i umożliwienia powrotu dziecka do rodziny,

● poradnictwo w zakresie praw i świadczeń przysługujących wychowankom usamodzielniającym się,

● wspólne z wychowawcą kierującym procesem wychowawczym podejmowanie działań mających na celu pozyskiwanie mieszkań dla wychowanków usamodzielniających się,

● aktywny udział w posiedzeniach Stałego Zespołu ds. Okresowej Oceny Sytuacji Dziecka.

 

Praca z rodziną:

Program pracy (PDF)

Karta rodzinnego wywiadu środowiskowego - wzór (PDF)